Strzałkowski przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

Kontynuując cykl artykułów omawiających skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu tym razem zajmę się skargą złożoną przez Janusza Strzałkowskiego. Skarga dotyczy naruszenia poniższych praw oskarżonego:

  1. niepouczenia oskarżonego o prawie do złożenia wniosku o doprowadzenie na rozprawę apelacyjną

  2. prawa do osobistego uczestnictwa oskarżonego na rozprawie pomimo udziału jego obrońcy

  3. prawa do rozpoznania apelacji zarówno złożonej przez samego oskarżonego, jak i niezależnego rozpoznania apelacji złożonej przez jego obrońcę.

Jeżeli jesteś zainteresowany również innymi skargami zapraszam do zapoznania się z poprzednimi artykułami:

  1. Sprawa Wersel przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego

  2. Sprawa Kwiatkowski przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego

  3. Sprawa Mogielnicki przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego

  4. Adamkiewicz przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu

    i inne, które znajdziesz na blogu.

Omawianie sprawy Strzałkowski przeciwko Polsce rozpocznę od przedstawienia czym w ogóle jest prawo do rzetelnego procesu sądowego. Prawo to zostało uregulowane w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Jest uznawane za jedno z ważniejszych uprawnień każdego człowieka. Niestety jest również bardzo często naruszane przez Państwa – Strony Konwencji.

Prawa do rzetelnego procesu ma różne oblicza, do których zaliczyć można m.in.:

  1. sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy

  2. rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie

  3. wydania wyroku przez niezawisły i bezstronny sąd

  4. jawności postępowania

  5. domniemania niewinności

  6. informacji o przyczynach skierowania przeciw niemu oskarżenia

  7. przygotowania się do obrony

  8. obrony, w tym również obrony z urzędu

  9. korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza.

W omawianej skardze Skarżący zarzucił naruszenie jego prawa do obrony przez uniemożliwienie mu osobistego uczestnictwa w rozprawie apelacyjnej.

Stan faktyczny:

Wobec Skarżącego toczył się proces karny, w którym postawiono mu zarzut zabójstwa. Janusz Strzałkowski w czasie rozpoznawania sprawy przez Sąd był tymczasowo aresztowany. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał Skarżącego za winnego zarzucanego mu czynu i wymierzył karę 25 lat pozbawienia wolności.

Apelację od powyższego wyroku wniósł zarówno obrońca, jak i sam oskarżony. Sąd Apelacyjny wyznaczył termin rozprawy na dzień 28 listopada 2001 r. oraz wydał postanowienie o niesprowadzaniu Janusza Strzałkowskiego na rozprawę apelacyjną, gdyż zdaniem Sądu jego interesy zostaną prawidłowo zabezpieczone przez udział jego obrońcy. Na rozprawie apelacyjnej Sąd nie uwzględnił apelacji. Następnie obrońca wyznaczony w celu sporządzenia kasacji napisał opinię o braku podstaw do jej wniesienia. Skarżący zdecydował się wystąpić do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ponieważ jego zdaniem doszło do naruszenia następujących praw Skarżącego:

  1. Skarżący nie został pouczony o możliwości złożenia wniosku o doprowadzenia go na rozprawę

  2. Skarżący został pozbawiony możliwości osobistego uczestnictwa w rozprawie

  3. Sąd Apelacyjny nie rozważył argumentów przedstawionych w apelacji Skarżącego, skupiając się wyłącznie na argumentach podniesionych przez obrońcę

Zarzuty Skarżącego:

Janusz Strzałkowski zarzucił sądowi krajowemu naruszenie art. 6 Konwencji przez to, że nie mógł uczestniczyć w rozprawie toczącej się przed sądem odwoławczym

Zgodnie z procedurą Europejski Trybunał Praw Człowieka zwrócił się do Rządu polskiego z prośbą o wydanie stanowiska.

Stanowisko Rządu:

Rząd w pierwszej kolejności zarzucił Skarżącemu, że nie zachował 6-miesięcznego terminu na wniesienie skargi. Zdaniem Rządu termin ten zaczął biec od dnia 28 listopada 2001 r., tj. od rozprawy apelacyjnej.

Więcej na temat terminu do wniesienia skargi przeczytasz tutaj:

Jaki jest termin na wniesienie skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Po drugie, Rząd zarzucił, że skarżący nie wykorzystał krajowych środków odwoławczych, ponieważ nie wniósł skargi kasacyjnej.

Ten temat również był szczegółowo omawiany na blogu:

Obowiązek wyczerpania krajowych środków odwoławczych w związku ze złożeniem skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Rozstrzygnięcie sprawy przez Europejski Trybunał Praw Człowieka:

Odnosząc się do zarzutów Rządu Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że:

  1. termin 6-miesięczny zaczyna swój bieg z dniem podjęcia ostatecznej decyzji podjętej w wyniku wyczerpania środków krajowych. Jeżeli oskarżony korzysta z dostępnego środka prawnego i dopiero później uświadamia sobie, że w tych okolicznościach dany środek jest nieskuteczny, to termin biegnie od chwili kiedy Skarżący zdał sobie sprawę, że środek ten jest bezskuteczny – oznacza to, że w niniejszej sprawie termin na złożenie skargi do ETPCz zaczął swój bieg od chwili, gdy Skarżący uświadomił sobie, że kasacja nie przyniesie oczekiwanego rezultatu;

  2. kasacja była środkiem prawnym, w którym Skarżący mógł skutecznie przedstawić istotę swojej skargi i liczyć na pomoc Sądu Najwyższego. Jednak w tym przypadku obrońca Skarżącego nie widział podstaw do jej wniesienia, a Sąd odmówił wyznaczenia innego obrońcy – należy więc uznać, że krajowe środki odwoławcze zostały wykorzystane. Warto jednak pamiętać, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym wobec czego Skarżący nie miał obowiązku jego wykorzystania.

Wobec tego zdaniem Trybunału skarga spełnia wymogi formalne i jest dopuszczalna.

Odnosząc się do meritum skargi Trybunał wskazał, że Skarżący był prawidłowo reprezentowany podczas rozprawy apelacyjnej przez swojego obrońcę. Jednak zauważa, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się do zarzutów przedstawionych w apelacji przez Skarżącego, a tylko do zarzutów obrońcy. Wobec tego zdaniem Trybunału postępowanie nie było prowadzone zgodnie z zasadami rzetelnego procesu. Przede wszystkim Skarżący nie został pouczony o tym, że jeżeli chce uczestniczyć w rozprawie powinien złożyć stosowny wniosek. Trybunał podkreślił również to, że postanowienie o niedoprowadzeniu oskarżonego nie podlegało zaskarżeniu. Z tych powodów Trybunał uznał, że doszło do naruszenia art. 6 Konwencji i zasądził na rzecz Skarżącego słuszne zadośćuczynienie w kwocie 1500 euro.

Jeżeli znajdujesz się w podobnej sytuacji, tzn. zostałeś pozbawiony możliwości uczestnictwa w rozprawie (obojętnie czy w I czy w II instancji) masz możliwość wystąpienia do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Wyrok Trybunału stwierdzający naruszenie może być podstawą do wznowienia postępowania przed sądem krajowym i ponownego przeprowadzenia czynności do, których nie zostałeś wcześniej dopuszczony. Dzięki temu przywrócone zostanie Twoje prawo do rzetelnego procesu.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Monika Kołodziejczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Strzałkowski przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


− 2 = 5

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>