Sprawa Wersel przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego

Sprawa Wersel przeciwko Polsce nr 30358/04 jest kolejną sprawą z cyklu opracowań dotyczących naruszenia prawa do rzetelnego procesu na przykładach konkretnych skarg rozpoznawanych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Poprzednie artykuły znajdziesz tutaj:

  1. Naruszenie prawa oskarżonego do rzetelnego procesu na przykładzie skargi Kowalski przeciwko Polsce

  2. Sprawa Bar-Bau sp. z o.o. przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu

  3. Sprawa Chyżyński przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu

W pierwszej kolejności przypomnę na czym polega naruszenie prawa do rzetelnego procesu. Prawo to zostało zamieszczone w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Jest ono jednym z ważniejszych uprawnień każdego człowieka, które stoi na straży sprawiedliwego i prawidłowego procesu. Niestety jest również bardzo często naruszane przez Państwa – strony Konwencji.

Prawo do rzetelnego procesu składa się z kliku aspektów, m.in. z prawa każdego człowieka do:

  1. sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy

  2. rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie

  3. wydania wyroku przez niezawisły i bezstronny sąd

  4. jawności postępowania

  5. domniemania niewinności

  6. informacji o przyczynach skierowania przeciw niemu oskarżenia

  7. przygotowania się do obrony

  8. obrony, w tym również obrony z urzędu

  9. korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza.

W omawianej sprawie Wersel przeciwko Polsce prawo do rzetelnego procesu sądowego zostało naruszone przez uniemożliwienie Skarżącemu dostępu do sądu. Stało się to na skutek wydania przez Sąd postanowienia o odmowie wyznaczenia Skarżącemu obrońcy z urzędu do wniesienia kasacji, w sytuacji gdy nie był on w stanie ponieść kosztów tej obrony. Warto również zaznaczyć, że kasacja objęta jest przymusem adwokacko-radcowskim, co oznacza, że musi zostać podpisana przez adwokata lub radcę prawnego, więc skarżący nie mógł jej wnieść samodzielnie.

Stan faktyczny:

Przeciwko Skarżącemu toczyła się sprawa karna dotycząca przestępstwa rozboju. Sąd I instancji uznał Skarżącego za winnego zarzucanego mu czynu. Decyzję tę podtrzymał również Sąd II instancji. W trakcie postępowania Skarżący miał ustanowionego obrońcę z urzędu, ponieważ nie był w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku niezbędnego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Upoważnienie do obrony ustanowionej z urzędu zgodnie z prawem wygasło z chwilą zakończenia postępowania apelacyjnego, o czym obrońca poinformował Skarżącego. W związku z tym Skarżący chcąc wnieść kasację, musiał złożyć kolejny wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Tak też uczynił. Otrzymał jednak decyzję odmowną, bez żadnego uzasadnienia.

Zdesperowany Skarżący postanowił samodzielnie napisać kasację i wysłać ją do Sądu, jednak Sąd zgodnie z przepisami wezwał Skarżącego do podpisania kasacji przez adwokata. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie poinformował Sąd, że odmówiono mu przyznania obrońcy z urzędu i ponowił wniosek. Sąd jednak wydał decyzję odmowną i odmówił przyjęcia kasacji.

Zarzuty:

Skarżący zarzucił naruszenie art. 6 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności podnosząc, że nie wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w celu sporządzenia kasacji naruszyło jego prawo do obrony i skutkowało nieodwracalną utratą przez niego możliwości wniesienia kasacji.

Zgodnie z procedurą Europejski Trybunał Praw Człowieka zwrócił się do Rządu polskiego z prośbą o wydanie stanowiska.

Stanowisko Rządu:

Rząd odstąpił od zgłaszania uwag dotyczących skargi wniesionej przez Skarżącego na podstawie art. 6 Konwencji.

Rozstrzygnięcie sprawy przez Europejski Trybunał Praw Człowieka:

Europejski Trybunał Praw Człowieka w pierwszej kolejności podkreślił wagę prawa dostępu do sądu. Następnie rozważał, czy ustanowienie obrońcy z urzędu dla Skarżącego było konieczne ze względu na jego sytuację finansową. Trybunał uznał, że skoro istniały podstawy do zwolnienia Skarżącego z kosztów sądowych i wyznaczenia obrońcy z urzędu w I i II instancji, mało prawdopodobne jest by sytuacja finansowa Skarżącego zmieniła się w ciągu 2 miesięcy. Poza tym zwrócił uwagę na to, że sąd krajowy w żaden sposób nie uzasadnił swojej odmownej decyzji.

Trybunał zauważył jeszcze jedną istotną kwestię. Decyzja sądu krajowego odmawiająca przyznania obrońcy z urzędu została wydana na dwa dni przed końcem terminu do wniesienia kasacji. Zdaniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka takie postępowanie odebrało Skarżącemu prawo do realnej obrony.

W zawiązku z powyższymi rozważaniami Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że Państwo naruszyło art. 6 ust. 3 Konwencji i zobowiązał je do zapłaty na rzecz Skarżącego kwoty 2000 euro.

Jeżeli znajdujesz się w podobnej sytuacji, tzn. Sąd odmówił Ci wyznaczenia obrońcy z urzędu, mimo że nie byłeś w stanie ponieść kosztów obrońcy ustanowionego z wyboru i przez to nie mogłeś skutecznie bronić się w sądzie, to musisz wiedzieć, że możesz dążyć do ochrony swojego prawa dostępu do sądu przez wniesienie skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Rozstrzygnięcie Trybunału jest nie tylko szansą dla Ciebie na uzyskanie słusznego zadośćuczynienia w postaci kwoty pieniężnej, ale również daje Ci możliwość wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania i obrony Twoich praw. W sytuacji, gdy Europejski Trybunał Praw Człowieka uzna, że Państwo faktycznie naruszyło Twoje prawo dostępu do sądu, to na podstawie tej decyzji będziesz mógł wnosić przed sądem krajowym o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania w Twojej sprawie. W przypadku opisanym powyżej Skarżący mógł ubiegać się o wznowienie postępowania i ponownie złożyć kasację, tym razem podpisaną przez adwokata.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Monika Kołodziejczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Sprawa Wersel przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


4 − 3 =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>