Sprawa Lisiak przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego

Tym razem również omówię skargę dotyczącą nie rozpoznania sprawy karnej w rozsądnym terminie przez polskie sądy. Jeżeli jesteś zainteresowany tą tematyką to zapraszam Cię również do zapoznania się z poprzednim artykułem:

Sprawa Kliniecki przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

Sprawa Lisiak przeciwko Polsce toczyła się pod numerem 37443/97. Postępowanie karne w kraju dotyczyło bardzo poważnych zarzutów – zabójstwa oraz groźby bezprawnej. Akt oskarżenia został wniesiony do sądu przez Prokuratora w dniu 30 kwietnia 1992 r. Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w niniejszej sprawie zapadł w dniu 20 listopada 2002 r., natomiast postępowanie krajowe w tym czasie w dalszym ciągu nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Z powodu nadmiernie długiego czasu rozpoznawania sprawy Skarżący zdecydował się zaskarżyć sprawę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zarzucając naruszenie jego prawa do rzetelnego procesu przez nie rozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie.

W tym miejscu pokrótce przypomnę na czym w ogóle polega prawo do rzetelnego procesu. Zostało ono uregulowane w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Prawo do rzetelnego procesu sądowego ma różne oblicza. Może przejawiać się m.in. jako prawo do:

  1. sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy

  2. rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie

  3. wydania wyroku przez niezawisły i bezstronny sąd

  4. jawności postępowania

  5. domniemania niewinności

  6. informacji o przyczynach skierowania przeciw niemu oskarżenia

  7. przygotowania się do obrony

  8. obrony, w tym również obrony z urzędu

  9. korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza.

Jest to jedno z ważniejszych uprawnień każdego człowieka. Dzięki niemu możesz mieć poczucie sprawiedliwości i zasadności wydawanych przez sądy wyroków. Dlatego w każdym przypadku jego naruszeń musisz walczyć o przywrócenie stanu zgodnego z prawem.

Stan faktyczny omawianej sprawy:

Podczas rozpoznawania sprawy karnej wobec Skarżącego oskarżonego o zabójstwo oraz o groźbę bezprawną Sąd przeprowadził 10 rozpraw podczas których przesłuchał 41 świadków oraz 2 biegłych. W dniu 25 maja 1994 r. zapadł wyrok uniewinniający Skarżącego od wszystkich zarzucanych mu czynów. Na skutek apelacji wniesionej przez Prokuratora Sąd Apelacyjny zdecydował o konieczności przeprowadzenia dalszego śledztwa, dlatego zwrócił sprawę do Prokuratury nakazując Prokuratorowi dokonanie dwóch rzeczy:

  1. dokonanie odtworzenia przebiegu popełnienia przestępstwa

  2. uzyskanie dowodu z opinii biegłych psychologów na okoliczność wiarygodności głównego świadka w sprawie – U.S. – poprzednie opinie dotyczące świadka były ze sobą sprzeczne.

Dopiero trzeci akt oskarżenia wysłany do Sądu pozwolił na rozpoznanie sprawy, poprzednio Prokurator nie zastosował się do zaleceń Sądu Apelacyjnego i nie dokonał odtworzenia przebiegu popełnienia przestępstwa.

Pierwsza rozprawa odbyła się w dniu 4 września 1997 r., jednak kolejne były wielokrotnie odraczane z powodu choroby Skarżącego, jak również z powodu konieczności wyznaczenia nowego Przewodniczącego. Ostatecznie Sąd zawiesił postępowanie z powodu nieznanego miejsca pobytu głównego świadka w sprawie – U.S. Postępowanie zostało wznowione 7 listopada 2000 r., na kolejnych rozprawach Sąd przesłuchał ok. 20 świadków, zlecił badania DNA włosów znalezionych na ofierze oraz w dalszym ciągu dążył do ustalenia adresu świadka U.S. W międzyczasie sprawa trafiła do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Zarzuty Skarżącego:

Skarżący wskazał, że postępowanie w jego sprawie trwa już 11 lat (i dalej nie zostało zakończone) wobec tego zarzucił naruszenie art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności przez nierozpoznanie spray w rozsądnym terminie. Ponadto Skarżący wskazał, że:

  1. sprawa nie była skomplikowana, gdyż Sąd niezasadnie przesłuchiwał kilkudziesięciu świadków, podczas gdy w czasie zdarzenia obecny był tylko jeden z nich – U.S.

  2. fakt, że świadek U.S. wielokrotnie zmieniał zeznania nie świadczyło o skomplikowanym charakterze sprawy lecz o niewiarygodności świadka

  3. władze nie podjęły żadnych działań w celu przyspieszenia postępowania, poza tym przerwy między rozprawami trwały zbyt długo

  4. sprawa rozpoczęła się gdy Skarżący miał 23 lata przez następne 11 lat musiał on żyć w ciągłym napięciu i niepewności co do swojego losu, gdyż groziła mu surowa kara.

Zgodnie z procedurą Europejski Trybunał Praw Człowieka zwrócił się do polskiego rządu o zajęcia stanowiska w sprawie.

Stanowisko Rządu:

Zdaniem Rządu w sprawie nie doszło do przewlekłości postępowania, gdyż:

  1. sprawa dotyczyła poważnych zarzutów oraz miała bardzo skomplikowany charakter

  2. pojawiły się problemy z oceną dowodów, gdyż wiele z nich miało charakter poszlakowy, a główny świadek często zmieniał zeznania

  3. sprawa zawierała obszerny materiał dowodowy, który należało dokładnie rozpoznać

  4. ponadto Rząd wskazał, że Skarżący przyczynił się do przedłużenia w czasie postępowania, gdyż nie pojawiał się na trzech rozprawach z powodu choroby

Rozstrzygnięcie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka:

Trybunał wskazał, że postępowanie trwa już 11 lat 1 miesiąc i 28 dni i toczy się w dalszym ciągu. Z racji tego, że Polska uznała jurysdykcję Trybunału w dniu 1 maja 1993 r., Trybunał jest władny rozpoznać sprawę tylko w okresie toczącym się po tej dacie, jednak będzie miał wzgląd na całokształt sprawy. Trybunał podniósł następujące kwestie:

  1. materiał dowodowy w sprawie rzeczywiście był obszerny, większy niż zazwyczaj w sprawach tego rodzaju

  2. jednakże działania Prokuratury podjęte po zwróceniu sprawy do uzupełnienia dochodzenia przyczyniły się do przedłużenia sprawy, gdyż trzeci z kolei akt oskarżony został wysłany do sądu dopiero po 2,5 roku

  3. po przekazaniu sprawy do rozpoznania nowemu Przewodniczącemu przez ponad 2 lata nie odbyła się żadna merytoryczna rozprawa,

  4. ponadto Trybunał wskazał na negatywne konsekwencje jakie niosło dla Skarżącego pozostawanie w niepewności co do swojej przyszłości przez tak długi okres

Z tych powodów zdaniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka doszło do naruszenia prawa Skarżącego do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, dlatego zasądził na jego rzecz kwotę 10 tys. euro tytułem słusznego zadośćuczynienia.

Podsumowując, musisz wiedzieć, że masz prawo domagać się by Twoja sprawa została rozpoznana w rozsądnym terminie. Na ocenę czy postępowanie trwa w rozsądnym czasie składają się takie okoliczności jak:

  1. stopień skomplikowania sprawy – czyli obszerność zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz występujące zawiłości sprawy – pamiętaj jednak, że Sąd powinien przeprowadzić tylko te dowody, które mają znaczenie dla danej sprawy. Przykładowo, jeżeli postępowanie trwa zbyt długo, gdyż Sąd przesłuchuje świadków, którzy nie mają żadnego znaczenia dla sprawy to nie można uznać, że obszerny materiał dowodowy uzasadnia długi czas rozpoznawania sprawy

  2. zachowanie się Sądu – chodzi tu o weryfikację, czy przerwa między rozprawami nie jest zbyt długa, czy na rozprawach Sąd rozpoznaje merytoryczne kwestie, czy rozprawy nie są niezasadnie odraczane

  3. zachowanie Strony – również Twoje działania mogą wpłynąć na przewlekłość postępowania, np. jeżeli nie będziesz stawiał się na rozprawy, w których Twoje stawiennictwo jest obowiązkowe, jeżeli będziesz zasypywał Sąd wnioskami dowodowymi nie mającymi znaczenia dla sprawy i domagał się ich przeprowadzenia, jak również gdy nienależycie będziesz wykonywał polecenia Sądu, np. gdy nie wykonasz czynności zleconych przez Sąd (np. przedłożenie dokumentacji, uzupełnienie braków formalnych i inne). Jeżeli w znacznym stopniu przyczynisz się do przedłużenia postępowania ciężko będzie Ci udowodnić, że wina leży po stronie Sądu.

Jeżeli jednak uważasz, że postępowanie w Twojej sprawie toczy się już zbyt długo to wiedz, że możesz złożyć skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na naruszenie Twojego prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Monika Kołodziejczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Sprawa Lisiak przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


8 − = 0

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>