Przewlekłość postępowania w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

W niniejszym artykule chciałabym podsumować dotychczas omówione na blogu orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie skarg dotyczących przewlekłości postępowania karnego, czyli naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności zgodnie z którym:

Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej”.

Jeżeli jesteś zainteresowany konkretnymi skargami dotyczącymi tej tematyki to zapraszam Cię do przeczytania poniższych artykułów:

  1. Sprawa Lisiak przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego

  2. Czajka przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

  3. Sprawa Chyżyński przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu

  4. Humen przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

  5. Ciepłuch przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego


oraz kolejne dwa artykuły dotyczące przewlekłości postępowania, w których doszło do zawarcia ugody między stronami:

  1. Garbaczewski przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

  2. Sprawa Kliniecki przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

W pierwszej kolejności postaram się wytłumaczyć kiedy dochodzi do przewlekłości postępowania karnego. Otóż można uznać, że postępowanie jest przewlekłe, gdy rozpoznanie danej sprawy trwa dłużej niż jest to konieczne do jej prawidłowego rozpatrzenia.

Przewlekłość postępowania może być spowodowana:

  1. zachowaniem się Skarżącego

  2. zachowaniem się Sądu

Ad. 1.

Zachowanie się Skarżącego może przyczynić się do przedłużenia postępowania, jeżeli np.

  1. Skarżący nie stawia się na rozprawy, gdy jego stawiennictwo jest obowiązkowe (co skutkuje odroczeniem rozprawy)

  2. gdy składa wnioski, które nie mają żadnego znaczenia dla sprawy bądź są oczywiście niezasadne – każdy wniosek wymaga jego rozpatrzenia przez Sąd, co zajmuje trochę czasu. Jeżeli decydujesz się na złożenie jakiegoś wniosku, chociaż masz świadomość, że jest on bezzasadny przyczyniasz się do przewlekłości postępowania, np. złożenie wniosku o ustanowienie obrońcy z urzędu, gdy Twój stan majątkowy pozwala Ci na ustanowienie obrońcy z wyboru i oczywiste jest, że Sąd nie uwzględni takiego wniosku, bądź wnosisz o przesłuchanie wielu osób w charakterze świadków, mimo że jesteś świadomy, że świadkowie ci nie wniosą niczego istotnego do sprawy

  3. nie wykonuje obowiązków nałożonych przez Sąd – np. nie poddaje się badaniu przez lekarza (więcej na ten temat przeczytasz w artykule dotyczącym sprawy Humen przeciwko Polsce), nie reaguje na zobowiązanie Sądu do podania adresu świadka, nie dostarcza do Sądu dokumentów do których dostarczenia zobowiązał go Sąd.

Pamiętaj, że w przypadku, gdy przewlekłość postępowania jest spowodowana głównie zachowaniem się Skarżącego, to Europejski Trybunał Praw Człowieka nie orzeknie, że doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka – przykładowo sprawa Humen przeciwko Polsce omówiona w poprzednim artykule.

Ad. 2. Zachowanie się Sądu powoduje przewlekłość postępowania, np. gdy Sąd:

  • wyznacza terminy rozpraw w zbyt długich odstępach czasu

  • bardzo długo rozpatruje wnioski złożone przez strony

(sprawa Ciepłuch przeciwko Polsce)

  • dopuszcza dowód z przesłuchania świadków, których zeznania nie mają znaczenia dla sprawy (sprawa Lisiak przeciwko Polsce), bądź dopuszcza inne dowody nieistotne dla sprawy

  • nieprzygotowanie przez Sąd rozprawy np. przez niezapewnienie stawiennictwa biegłych, świadków, nie dopilnowanie doprowadzenia na rozprawę oskarżonego, nie zwrócenie się do kuratora o przygotowanie wywiadu środowiskowego i wiele innych (sprawa Ciepłuch przeciwko Polsce)

  • sporządza uzasadnienie wyroku przez wiele miesięcy

  • odracza rozprawy bez istotnych powodów

  • nie przesłuchuje świadków obecnych na sali rozpraw, lecz decyduje się ich wezwać ponownie na inny termin

Jeżeli postępowanie karne zostało rozwleczone w czasie na skutek działań Sądu, możesz liczyć na pozytywne rozpatrzenie sprawy przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. Pamiętaj, że możesz zaskarżyć również zbyt długi okres trwania postępowania przygotowawczego, a nie tylko sądowego. W takim przypadku z całą pewnością skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jest zasadna. Pamiętaj jednak o konieczności wyczerpania krajowej drogi odwoławczej, o którym mówiłam w jednym z poprzednich artykułów: Obowiązek wyczerpania krajowych środków odwoławczych. Obowiązek ten nakłada na Ciebie przymus wykorzystania dostępnych środków zaskarżenia w Twoim kraju przed skierowaniem sprawy do ETPCz. Jeżeli Trybunał uzna, że rzeczywiście doszło do naruszenia Twoich praw to zasądzi na Twoją rzecz słuszne odszkodowanie, którego wysokość będzie uzależniona od rozmiaru naruszenia, czy charakteru sprawy. Może ona wynosić od kilku tysięcy euro (przykładowo w sprawie Wersel przeciwko Polsce zasądzono 2 tys. euro) do kilkudziesięciu tysięcy euro (sprawa Adamkiewicz przeciwko Polsce).

Podsumowując, zanim zdecydujesz się wnieść skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie to upewnij się, że długi czas procedowania nie nastąpił z Twojej winy. Jeżeli uznasz, że faktycznie to działania Sądu doprowadziły do przewlekłości śmiało możesz zwrócić się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o przyznanie Ci słusznego zadośćuczynienia. Pamiętaj jednak o konieczności spełnienia wymogów formalnych tj. zachowanie 6-miesięcznego terminu, wyczerpanie krajowych środków odwoławczych, czy posiadanie statusu ofiary. Tylko w ten sposób zapewnisz sobie pozytywne rozpatrzenie sprawy.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Monika Kołodziejczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Przewlekłość postępowania w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


× 1 = 3

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>