Obowiązek wyczerpania krajowych środków odwoławczych w związku ze złożeniem skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Zgodnie z art. 35 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności: „Trybunał może rozpatrywać sprawę dopiero po wyczerpaniu wszystkich środków odwoławczych, przewidzianych prawem wewnętrznym, zgodnie z powszechnie uznanymi zasadami prawa międzynarodowego”. We wskazanym przepisie ustanowiono obowiązek wykorzystania wszystkich dostępnych w kraju środków odwoławczych zanim podejmie się decyzje o skierowaniu sprawy do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

U podstaw wskazanej reguły leży zapewnienie władzom krajowym możliwości zapobiegania bądź naprawienia powstałych naruszeń Konwencji. Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ma charakter subsydiarny względem środków krajowych, co oznacza, że organ międzynarodowy powinien ingerować w sprawy danego kraju dopiero, gdy środki prawne zagwarantowane w danym państwie okażą się niewystarczające do ochrony praw i wolności zawartych w Konwencji.

Wymóg wykorzystania wszystkich dostępnych w kraju środków odwoławczych nie ma charakteru absolutnego. Należy wykorzystać tylko te środki, które są dostępne i skuteczne. Dostępne są te środki, które można było wykorzystać do dnia wniesienia skargi. Skarżący nie ma obowiązku wykorzystywać środków odwoławczych, które stały się dostępne dopiero po dacie wniesienia skargi do Trybunału nawet, jeżeli było to możliwe według prawa krajowego. Natomiast o tym czy dany środek jest skuteczny świadczy to, czy może doprowadzić do naprawienia stanu naruszenia Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Warto podkreślić, że korzystanie ze środków odwoławczych, które nie są skuteczne może spowodować przekroczenie 6-miesięcznego terminu na wniesienie skargi. W takiej sytuacji nasza skarga zostanie odrzucona. Z tego powodu należy zaznaczyć, że nie ma obowiązku wykorzystania nadzwyczajnych środków odwoławczych tj. wniosek do Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich o wniesienie kasacji, czy wniosek o wznowienie postępowania.

Istnieje możliwość zwolnienia skarżącego z obowiązku wykorzystania krajowych środków odwoławczych. Jest to możliwe wyłącznie w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności. Przykładowo, do takich zdarzeń zalicza się sytuację w danym państwie związaną ze zwalczaniem terroryzmu, zbrojnym konfliktem wewnętrznym itp. Należy jednak podkreślić, że zwolnienie skarżącego z obowiązku wykorzystania krajowych środków odwoławczych następuje wyjątkowo.

Lista wymaganych dokumentów, które potwierdzą wyczerpanie krajowych środków odwoławczych:

Postępowanie cywilne:

  1. wyrok sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem,
  2. wyrok sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem,
  3. w razie dopuszczalności skargi kasacyjnej:

a) wyrok lub

b) postanowienie Sądu Najwyższego wydane wskutek wniesionej skargi lub opinia pełnomocnika ustanowionego z urzędu o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postępowanie karne:

  1. wyrok sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem,
  2. wyrok sądu odwoławczego wraz z uzasadnieniem,
  3. w razie dopuszczalności kasacji

a) wyrok lub

b) postanowienie Sądu Najwyższego wydane wskutek wniesionej kasacji lub opinia obrońcy wyznaczonego z urzędu o braku podstaw do wniesienia kasacji.

Postępowanie administracyjne:

  1. decyzja administracyjna organu pierwszej instancji,
  2. decyzja administracyjna organu odwoławczego,
  3. wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz z uzasadnieniem,
  4. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany wskutek wniesionej skargi kasacyjnej

    lub opinia pełnomocnika ustanowionego z urzędu o braku podstaw do wniesienia skargi.

Podsumowując, należy pamiętać, by przed wysłaniem skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wykorzystać środki odwoławcze dostępne w kraju. Dzięki temu nie narazimy się na odrzucenie naszej skargi oraz istnieje możliwość, że naruszenie naszych praw zostanie naprawione już na poziomie krajowym i nie będzie potrzeby odwoływania się do organów międzynarodowych.

Autor: Adw. Mariusz Stelmaszczyk i Apl. Adw. Monika Kołodziejczyk

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Obowiązek wyczerpania krajowych środków odwoławczych w związku ze złożeniem skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


8 − 6 =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>