Naruszenie prawa oskarżonego do rzetelnego procesu na przykładzie skargi Kowalski przeciwko Polsce

W jednym z poprzednich artykułów (Co może być podstawą skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka) wskazałam jakie prawa są chronione przez Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Tym razem chciałabym omówić jedno z nich, tzn. naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego, na przykładzie konkretnej skargi – Kowalski przeciwko Polsce, nr 43316/08.

Prawo do rzetelnego procesu sądowego zostało zamieszczone w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Jest ono jednym z ważniejszych uprawnień każdego człowieka, które stoi na straży sprawiedliwego i prawidłowego procesu. Niestety jest również bardzo często naruszane przez Państwa – strony Konwencji.

Prawo do rzetelnego procesu składa się z kliku aspektów, m.in. z prawa każdego człowieka do:

  1. sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy

  2. rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie

  3. wydania wyroku przez niezawisły i bezstronny sąd

  4. jawności postępowania

  5. domniemania niewinności

  6. informacji o przyczynach skierowania przeciw niemu oskarżenia

  7. przygotowania się do obrony

  8. obrony, w tym również obrony z urzędu

  9. korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza.

W sprawie Kowalski przeciwko Polsce prawo do rzetelnego procesu zostało naruszone poprzez niewyznaczenie Skarżącemu obrońcy z urzędu oraz niepoinformowanie go o przysługujących mu środkach zaskarżenia.

Stan faktyczny sprawy:

W dniu 16 października 2007 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu skazał Daniela Kowalskiego na karę pozbawienia wolności. Oskarżony złożył apelację od wyroku, jednak Sąd Okręgowy w Sieradzu wyrokiem z dnia 23 stycznia 2008 roku utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Odpis wyroku sądu odwoławczego został wysłany do skarżącego w dniu 12 lutego 2008 roku. W dniu 12 marca 2008 roku do Sądu Okręgowego w Sieradzu otrzymał od Daniela Kowalskiego wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu celem wniesienia kasacji. Sąd w dniu 18 marca 2008 r. nie uwzględnił powyższego wniosku, ponieważ stwierdził, że termin do wniesienia kasacji minął w dniu 14 marca 2008 r.

Zarzut skarżącego:

Skarżący Daniel Kowalski zarzucił naruszenie art. 6 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 3 lit. C Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgodnie z tym przepisem:

1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone z całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości.

3. Każdy oskarżony o popełnienie czynu zagrożonego karą ma co najmniej prawo do (…):

  1. bronienia się osobiście lub przez ustanowionego przez siebie obrońcę, a jeśli nie ma wystarczających środków na pokrycie kosztów obrony – do bezpłatnego korzystania z pomocy obrońcy wyznaczonego z urzędu, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości;

Zgodnie z procedurą Europejski Trybunał Praw Człowieka zwrócił się do Rządu polskiego z prośbą o wydanie stanowiska. Odpowiedź Rządu została przedstawiona poniżej:

Rząd podniósł, że Skarżący nie skorzystał z dopuszczalnych krajowych środków odwoławczych, ponieważ powinien złożyć wniosek o przywrócenie terminu, a następnie porozumieć się z adwokatem, który wniósłby skargę kasacyjną w jego imieniu.

W tym miejscu chciałabym przypomnieć, że niewyczerpanie krajowych środków odwoławczych może być podstawą do odrzucenia skargi przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. Szerzej pisałam o tym, w artykule: Obowiązek wyczerpania krajowych środków odwoławczych w związku ze złożeniem skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Rozstrzygnięcie sprawy przez Europejski Trybunał Praw Człowieka:

Europejski Trybunał Praw Człowieka uwzględnił skargę Daniela Kowalskiego i uznał, że doszło do naruszenia art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Europejski Trybunał Praw Człowieka zauważył, że doszło do dwóch naruszeń:

  1. Artykuł 6 Konwencji przez naruszenie prawa skarżącego do obrony przez niewyznaczenie obrońcy z urzędu w celu złożenia kasacji. Wskazał ponadto, że prawo do obrony z art. 6 Konwencji to jeden z najważniejszych elementów rzetelnego procesu w sprawach karnych, a Sąd krajowy, odmawiając rozpatrzenia istoty wniosku skarżącego twierdząc, że termin do wniesienia kasacji minął, już w tym miejscu naruszał prawo skarżącego do obrony.

  2. Europejski Trybunał Praw Człowieka zauważył również inne naruszenie. Mianowicie uznał, że sąd krajowy popełnił uchybienie przez poinformowanie skarżącego o ostateczności decyzji i braku możliwości jej zaskarżenia, kiedy w rzeczywistości powinien poinformować skarżącego o przysługującym mu prawie do złożenia wniosku u przywrócenie terminu do wniesienia kasacji.

Ponadto zasądził na rzecz skarżącego kwotę 2 000 euro od Państwa tytułem zadośćuczynienia. Tym samym skarga Kowalski przeciwko Polsce stała się przykładem na naruszenie prawa do rzetelnego procesu w stosunku do obywateli polskich.

Jeżeli znajdziesz się w podobnej sytuacji musisz wiedzieć, że masz prawo domagać się wyznaczenia obrońcy z urzędu. W sytuacji, gdy Sąd odmówi, naruszy Twoje prawo do rzetelnego procesu sądowego w postaci prawa do obrony. W takiej sytuacji będziesz mógł wystąpić do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ze skargą na naruszenie art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.

W omawianej skardze Trybunał zwrócił również uwagę na obowiązek Sądu pouczenia Cię o przysługujących środkach zaskarżenia, tj. wniosku o przywrócenie terminu. Brak takiego pouczenia, który wprowadzi Cię w błąd co do wyczerpania możliwości obrony swoich praw również stanowi naruszenie prawa do rzetelnego procesu i może być podstawą do wniesienia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Jednak by skorzystać z tego uprawnienia musisz być świadomy, jakie prawa Ci przysługują i nie zrażać się odmownymi decyzjami Sądu.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Monika Kołodziejczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Naruszenie prawa oskarżonego do rzetelnego procesu na przykładzie skargi Kowalski przeciwko Polsce

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


− 2 = 7

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>