Mogielnicki przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

Sprawa Mogielnicki przeciwko Polsce nr 42689/09 stanowi kolejny artykuł z cyklu naruszeń prawa do rzetelnego procesu sądowego na przykładach konkretnych skarg złożonych do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Poprzednio omówiłam następujące sprawy:

  1. Naruszenie prawa oskarżonego do rzetelnego procesu na przykładzie skargi Kowalski przeciwko Polsce

  2. Sprawa Bar-Bau sp. z o.o. przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu

  3. Sprawa Chyżyński przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu

  4. Sprawa Wersel przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego.

Tym razem omówię jedno z najnowszych orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydane w dniu 15 września 2015 r. W sprawie Mogielnicki p. Polsce przedmiotem sporu była kwestia odmowy zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych, w tym opłaty od apelacji w wysokości 100 tys. zł, przez sąd, który błędnie uznał, że Skarżący jest w stanie ponieść koszty w takiej wysokości. Z racji tego, że sytuacja finansowa Skarżącego nie pozwalała na zapłatę takiej kwoty, Skarżący tego nie uczynił przez co sąd krajowy odrzucił jego kasację z powodu nie uiszczenia wymaganej opłaty. Szczegóły sprawy, stanowisko Rządu oraz decyzję Europejskiego Trybunału Praw Człowieka omówię poniżej.

Na początku chciałabym przypomnieć na czym polega prawo do rzetelnego procesu sądowego. Prawo to zostało zamieszczone w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Stoi ono na straży prawidłowego oraz sprawiedliwego procesu sądowego i jest uznawane za jedno z ważniejszych uprawnień każdego człowieka. Niestety jest również bardzo często naruszane przez Państwa – strony Konwencji.

Możemy wyróżnić kilka aspektów prawa do rzetelnego procesu sądowego. W jego skład wchodzi m.in. prawo do:

  1. sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy

  2. rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie

  3. wydania wyroku przez niezawisły i bezstronny sąd

  4. jawności postępowania

  5. domniemania niewinności

  6. informacji o przyczynach skierowania przeciw niemu oskarżenia

  7. przygotowania się do obrony

  8. obrony, w tym również obrony z urzędu

  9. korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza.

Jak widać powyżej przeróżne sytuacje mogą wpłynąć na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego.

Stan faktyczny:

Skarżący – Jerzy Mogielnicki – wnosił o zasądzenie od dużej spółki farmaceutycznej, której był dyrektorem kwoty 2 060 917,97 złotych jako odszkodowania z tytułu odmowy przyznania mu możliwości zakupu opcji menadżerskich. Jego zdaniem takie zachowanie było niezgodne z postanowieniem podjętym przez zgromadzenie akcjonariuszy. Powództwo Skarżącego zostało oddalone w dwóch instancjach. W każdej z nich Jerzy Mogielnicki był zwolniony przez Sąd od ponoszenia kosztów sądowych.

Skarżący przekonany o swojej racji zdecydował się wystąpić do Sądu ze skargą kasacyjną. Ponownie złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych w wysokości około 100 tys. zł lub częściowe zwolnienie ponad kwotę 5 000 zł. Wskazał, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu z kilku powodów, m.in. z powodu śmierci żony, konieczności podziału majątku z pozostałymi spadkobiercami.

Sąd Apelacyjny nie uznał argumentów Skarżącego i nie zwolnił go od poniesienia kosztów sądowych. Zdaniem Sądu sytuacja materialna Skarżącego pozwalała na uiszczenie opłaty w kwocie ok. 100 tys. zł. Zażalenia na postanowienie Sądu nie przyniosły żadnego skutku. Ostatecznie kasacja złożona przez Skarżącego została odrzucona z powodu nieuiszczenia stosownej opłaty. Sprawa trafiła do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Zarzuty Skarżącego:

Jerzy Mogielnicki zarzucił naruszenie art. 6 § 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zgodnie z którym: „każdy ma prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia jego sprawy (…) przez sąd (…) przy rozstrzyganiu (…) o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym (…)”.

Zgodnie z procedurą Europejski Trybunał Praw Człowieka zwrócił się do Rządu polskiego z prośbą o wydanie stanowiska.

Stanowisko Rządu:

Rząd wskazał, że nałożony na Skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości 100 tys. zł był zgodny z prawem, zmierzał do uprawnionego celu i odpowiadał sytuacji materialnej Skarżącego. Ponadto, zdaniem Rządu Skarżący występując ze skargą kasacyjną mógł się spodziewać konieczności poniesienia wskazanej opłaty.

Rozstrzygnięcie sprawy przez Europejski Trybunał Praw Człowieka:

Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał, że dostęp do sądu może podlegać różnym ograniczeniom, również o charakterze finansowym. Istotne jednak jest to by ograniczenie nie zawężały dostępu do sądu do tego stopnia, że naruszona zostałaby istota tego prawa. Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że ograniczenie dostępu do sądu jest dopuszczalne, jeżeli

  1. ma na celu osiągnięcie uprawnionego celu oraz

  2. istnieje uzasadniony związek proporcjonalności pomiędzy zastosowanymi środkami a zamierzonym celem.

Analizując sprawę, Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że sąd krajowy przed wydaniem odmownej decyzji nie przeanalizował dogłębnie okoliczności podniesionych przez Skarżącego, które uzasadniałyby zwolnienie go od ponoszenia kosztów i nie wskazał argumentów przemawiających za tym, że Skarżący jest w stanie ponieść wskazane koszty.

Ostatecznie zdaniem Trybunału Sąd Apelacyjny dopuścił się naruszenia prawa Skarżącego do dostępu do sądu przez odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty i zasądził na rzecz Skarżącego kwotę 3300 euro z tytułu szkody niematerialnej.

Powyższe orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie tylko przyznało Skarżącemu słuszne zadośćuczynienie z powodu naruszenia jego prawa dostępu do sądu, ale również stanowi podstawę do wystąpienia przed sądem krajowym z wnioskiem o wznowienie postępowania. Dzięki temu, Skarżący będzie mógł ponownie wnieść kasację, która została odrzucona przez Sąd z powodu nieuiszczenia opłaty.

Jeżeli jesteś w podobnej sytuacji, tzn. sąd nie zwolnił Cię od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, mimo że nie byłeś w stanie ich ponieść i z tego powodu złożona przez Ciebie skarga kasacyjna, apelacja, czy jakiekolwiek inne pismo zostało odrzucone to pamiętaj, że masz jeszcze możliwość odwołać się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Trybunał zbada Twoją sprawę i prawdopodobnie uzna, że sąd krajowy naruszył Twoje prawa. Orzeczenie Trybunału umożliwi Ci wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania przed sądem krajowym i ponowne złożenie pisma, które uprzednio zostało odrzucone przez sąd.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Monika Kołodziejczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Mogielnicki przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


− 6 = 2

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>