Kwiatkowski przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu

Sprawa Kwiatkowski przeciwko Polsce jest kolejnym przykładem naruszenia prawa do rzetelnego procesu przez organy krajowe. Przypomnę, że w poprzednich artykułach omówiłam wiele innych skarg skierowanych do Europejskiego Trybunału, w których skarżący zarzucili Polsce naruszenie ich prawa do rzetelnego procesu. Celem omawianych przeze mnie artykułów jest przedstawienie przeróżnych okoliczności, które mogą powodować naruszenie prawa do rzetelnego procesu. Jeżeli jesteś zainteresowany tą tematyką zapraszam również do przeczytania poniższych artykułów:

    1. Sprawa Wersel przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego

    2. Sprawa Chyżyński przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu

    3. Sprawa Bar-Bau sp. z o.o. przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu

I inne, które znajdziesz na blogu.

Na początku jednak wskażę na czym polega prawo do rzetelnego procesu sądowego. Prawo to zostało zamieszczone w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Jego celem jest ochrona prawidłowego oraz sprawiedliwego procesu sądowego. Rzetelny proces jest uznawany za jedno z ważniejszych uprawnień każdego człowieka. Niestety jest również bardzo często naruszane przez Państwa – strony Konwencji.

Prawo do rzetelnego procesu składa się z kilku aspektów. W jego skład wchodzi m.in. prawo do:

  1. sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy

  2. rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie

  3. wydania wyroku przez niezawisły i bezstronny sąd

  4. jawności postępowania

  5. domniemania niewinności

  6. informacji o przyczynach skierowania przeciw niemu oskarżenia

  7. przygotowania się do obrony

  8. obrony, w tym również obrony z urzędu

  9. korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza.

Skarga Kwiatkowski p. Polsce oznaczona nr 24254/05 była rozpoznawana w 2011 r. Przedmiotem postępowania był pkt 8 powyższego wyliczenia, czyli naruszenie prawa do obrony Skarżącego w związku z toczonym się przeciwko niemu postępowaniu lustracyjnym. Zdaniem Skarżącego działanie Państwa uniemożliwiło mu prawidłowe przygotowanie się do obrony, ponieważ dokumentacja na podstawie, której Skarżący został skazany była utajniona i miał do niej ograniczony dostęp. Szczegóły sprawy, stanowisko Rządu oraz rozstrzygnięcie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka omówię poniżej.

Stan faktyczny:

Skarżący będący adwokatem w związku z obowiązkiem nałożonym przez ustawę lustracyjną z 1997 r. złożył oświadczenie, w którym stwierdził, że nie współpracował z komunistycznymi organami bezpieczeństwa państwa. Na skutek tego oświadczenia Sąd Apelacyjny w Warszawie wszczął przeciw Skarżącemu postępowanie lustracyjne w związku z kłamstwem jakiego się dopuścił zaprzeczając, że współpracował z tajnymi służbami bezpieczeństwa.

Sąd I instancji uznał, że Skarżący złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne. Uzasadnienie powyższego wyroku zostało objęte klauzulą „tajne” i Skarżący mógł się z nim zapoznać wyłącznie w kancelarii tajnej sądu. Apelacja oraz kasacja złożona od powyższego wyroku nic nie pomogły. W związku z tym Skarżący złożył skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Zarzuty Skarżącego:

Skarżący zarzucił, że w powyższej sprawie zostało naruszone jego prawo do obrony, ponieważ miał ograniczony dostęp do obciążającej go dokumentacji (mógł się z nią zapoznać tylko w kancelarii tajnej, nie mógł sporządzić z niej kopii i wynieść poza kancelarię). Ponadto zdaniem Skarżącego naruszono zasadę równości broni, ponieważ Rzecznik Interesu Publicznego miał nieograniczony dostęp do wszelkiej dokumentacji lustracyjnej. W związku z tym zarzucił naruszenie art. 6 § 1 Konwencji.

Zgodnie z procedurą Europejski Trybunał Praw Człowieka zwrócił się do Rządu polskiego z prośbą o wydanie stanowiska.

Stanowisko Rządu:

Rząd zarzucił Skarżącemu, że nie wyczerpał wszystkich dostępnych krajowych środków odwoławczych, a dokładniej skargi do Trybunału Konstytucyjnego. Przypomnę, że zgodnie z zasadami postępowania przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka przed wystąpieniem do Trybunału należy wyczerpać drogę krajową. Więcej na ten temat znajdziesz tutaj: Obowiązek wyczerpania krajowych środków odwoławczych w związku ze złożeniem skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Rozstrzygnięcie sprawy przez Europejski Trybunał Praw Człowieka:

Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że:

  1. Rząd przyznał, że część dowodów była utajniona

  2. na etapie przedprocesowym Rzecznik Interesu Publicznego miał dostęp do wszystkich dokumentów dot. lustrowanej osoby (Skarżący uzyskał takie prawo dopiero po wszczęciu postępowania lustracyjnego)

Skarżący mógł sporządzić notatki z dokumentacji znajdującej się w aktach, jednak nie mógł ich wynieść poza kancelarię tajną. Zdaniem Trybunału, Skarżący przez to nie mógł przekazać dokumentacji biegłemu rzeczoznawcy i musiał polegać wyłącznie na własnej pamięci. Powyższe ograniczenia uniemożliwiły Skarżącemu przygotowanie się do prawidłowej obrony, a pociągnęły za sobą bardzo dolegliwe konsekwencje tj. pozbawienie Skarżącego prawa do wykonywania praktyki adwokackiej.

Wobec powyższego Trybunał uznał, że doszło do naruszenia art. 6 § 1 Konwencji. Nie zasądził jednak zadośćuczynienia za szkody majątkowe, ponieważ nie dostrzegł związku przyczynowego między szkodą a naruszeniem.

Musisz jednak wiedzieć, że wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka stwierdzający naruszenie Twoich praw jest podstawą do wznowienia postępowania przed sądem krajowym. W powyższej sprawie oznacza to, że Skarżący będzie mógł żądać ponownego rozpoznania jego sprawy i domagać się dostępu do utajnionych akt w celu przygotowania się do obrony.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Monika Kołodziejczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Kwiatkowski przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


+ 3 = 12

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>