Humen przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

W niniejszym artykule przedstawię skargę wniesioną przez Edwarda Humena na przewlekłość postępowania karnego dotyczącego odszkodowania za niesłuszne skazanie. Niniejsza skarga nie została uwzględniona przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. Myślę, że artykuł będzie ciekawą lekturą na temat przyczyn, z których Trybunał decyduje się uznać, że nie doszło do przewlekłości postępowania. Skarżący wnosił o odszkodowanie, gdyż został niesłusznie skazany na karę 16 miesięcy pozbawienia wolności za udział w nielegalnej demonstracji.

Jeżeli interesuje Cię problematyka przewlekłości postępowania zapraszam do zapoznania się z moim poprzednim artykułem:

  1. Ciepłuch przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

W pierwszej kolejności krótko wskażę czym w ogóle jest prawo do rzetelnego procesu sądowego. Prawo to zostało uregulowane w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Jest uznawane za jedno z ważniejszych uprawnień każdego człowieka. Niestety jest również bardzo często naruszane przez Państwa – strony Konwencji.

Prawa do rzetelnego procesu ma różne oblicza, do których zaliczyć można m.in.:

  1. sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy

  2. rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie

  3. wydania wyroku przez niezawisły i bezstronny sąd

  4. jawności postępowania

  5. domniemania niewinności

  6. informacji o przyczynach skierowania przeciw niemu oskarżenia

  7. przygotowania się do obrony

  8. obrony, w tym również obrony z urzędu

  9. korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza.

Stan faktyczny:

Jak już wspomniałam powyżej Skarżący został skazany w dniu 5 stycznia 1983 r. za udział w nielegalnej demonstracji na karę 16 miesięcy pozbawienia wolności. Zdaniem oskarżycieli podczas zgromadzenia Skarżący:

  1. wykrzykiwał antyrządowe slogany

  2. obrażał funkcjonariuszy milicji

  3. umieścił flagę narodową na pomniku

  4. rzucał kamieniami w samochody milicyjne

Na skutek rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego Sąd Najwyższy w dniu 3 marca 1993 r. uchylił wyrok skazujący Skarżącego oraz uniewinnił go od zarzucanego mu czynu. W wyroku SN wskazał, że Skarżący nie popełnił przestępstwa, a jedynie korzystał z przysługującego mu prawa do korzystania z wolności obywatelskich.

W związku z powyższym Skarżący wystąpił do Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z wnioskiem o odszkodowanie za niesłuszne skazanie. Miało to miejsce w dniu 13 kwietnia 1993 r. Na marginesie wskażę, że w tym czasie Skarżący odbywał karę pozbawienia wolności orzeczoną za zupełnie inny czyn. Po 2 miesiącach Skarżący zwrócił się do Sądu o rozpatrzenie jego sprawy bez zbędnej zwłoki. W odpowiedzi dowiedział się, że Sąd w pierwszej kolejności rozpatruje sprawy, w które wpłynęły w pierwszej połowie 1992 r.

W dniu 10 sierpnia 1993 r. Skarżący wniósł skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, Ministra Sprawiedliwości oraz Sądu Apelacyjnego w Gdańsku na powolne prowadzenie sprawy. Następnie napisał skargę na przewlekłość postępowania do Sądu Najwyższego. Skarżący kilkukrotnie ponawiał skargi.

Podczas pierwszej rozprawy Sąd stwierdził konieczność:

  1. uzyskania dowodu z biegłych lekarzy

  2. przesłuchania siostry Skarżącego

  3. przeprowadzenie dowodów z dokumentów.

W dniu 19 grudnia 1994 r. Skarżący nie powrócił z przepustki do zakładu karnego oraz nie stawił się na badanie tomograficzne mózgu zlecone przez Sąd, odmawiając poddania się badania i grożąc strajkiem głodowym, w celu wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy. Ostatecznie Sąd uznał roszczenie Skarżącego w części i w dniu 2 czerwca 1995 r. zasądził na jego rzecz kwotę 5 tys. zł.

Zarzuty Skarżącego:

Skarżący wniósł skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w której zarzucił zbyt długi okres procedowania w sprawie o przyznanie mu odszkodowania za niesłuszne skazanie, tj. naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Stanowisko Rządu:

Rząd polski wskazał, że sprawa Skarżącego miała skomplikowany charakter, gdyż dotyczyła okoliczności sprzed 11 laty, ponadto zachodziła konieczność ustalenia związku przyczynowego między aresztowaniem a pogorszeniem stanu zdrowia Skarżącego.

Zdaniem Rządu Skarżący w istotny sposób przyczynił się do przewlekłości postępowania, gdyż odmawiał poddania się niezbędnym badaniom.

Rozstrzygnięcie sprawy przez Europejski Trybunał Praw Człowieka:

Po dokonaniu dogłębnej analizy sprawy Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że postępowanie w pewnym stopniu było skomplikowane, głównie ze względu na konieczność ustalenia związku przyczynowego między aresztowaniem a złym stanem zdrowia skarżącego.

Co więcej zdaniem Trybunału zachowanie Skarżącego, w szczególności niestawienie się na istotne dla sprawy badania przyczyniło się do przedłużenia postępowania.

Trybunał wskazał, że mimo iż postępowanie trwało 14 miesięcy, to jednak w jego czasie brak jest okresów, w których władze nie pozostawały aktywne. Czas ten był niezbędny do prawidłowego rozpatrzenia sprawy. Dlatego zdaniem Trybunały organy władzy działały z należytą starannością wobec czego nie doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji.

Podsumowując, tak jak wspomniałam w poprzednim artykule, każda sprawa dotycząca przewlekłości postępowania jest rozpatrywana przez Trybunał indywidualnie. Okoliczności które są brane pod uwagę to:

  1. charakter sprawy (stopień jej skomplikowania)

  2. zachowanie się Skarżącego

  3. zachowanie się organów władzy (dochowanie należytej staranności, podejmowanie działań na każdym etapie sprawy).

Jeżeli postępowanie trwało nadmiernie długo, jednak spowodowane było to tym, że uchylałeś się od wykonania nałożonych na Ciebie obowiązków, czy nie stawiałeś się na rozprawy na wezwanie Sądu to nie możesz oczekiwać, że Trybunał stwierdzi naruszenie Twojego prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Natomiast jeżeli wina za długotrwałe postępowanie leżały po stronie Sądu, który np. nie zadbał o prawidłowe przygotowanie rozprawy, nie wezwał świadków, nie zapewnił stawiennictwa biegłych, bądź podejmował decyzje zbyt długo to całą pewnością powinieneś zaskarżyć taką sprawę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i możesz spodziewać się pozytywnego rozstrzygnięcia.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Monika Kołodziejczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Humen przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


8 × = 16

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>