Adamkiewicz przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

Sprawa nr 54729/00 wniesiona przez Pawła Adamkiewicza stanowi przykład sprawy, w której Europejski Trybunał Praw Człowieka dopatrzył się naruszenia przez Polskę prawa do rzetelnego procesu ustanowionego w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.

Inne przykłady naruszenia prawa do rzetelnego procesu znajdziesz w moich poprzednich artykułach zamieszczonych poniżej:

  1. Naruszenie prawa oskarżonego do rzetelnego procesu na przykładzie skargi Kowalski przeciwko Polsce

  2. Sprawa Bar-Bau sp. z o.o. przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu

  3. Sprawa Chyżyński przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu

  4. Sprawa Wersel przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego

  5. Sprawa Kwiatkowski przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego

  6. Sprawa Mogielnicki przeciwko Polsce jako przykład naruszenia prawa do rzetelnego procesu karnego

W omawianej w niniejszym artykule sprawie Skarżący miał zastrzeżenia do przebiegu procesu, który toczył się gdy Skarżący miał 15 lat. Postępowanie prowadzone było na postawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich i zakończyło się skazaniem Skarżącego na karę 6 lat w zakładzie poprawczym za zabójstwo innego małoletniego. Zdaniem Skarżącego powyższy proces toczył się z naruszeniem zasad rzetelnego procesu, z poniższych względów:

  1. obrońca Skarżącego nie został dopuszczony do udziału w czynnościach toczących się w postępowaniu przygotowawczym

  2. obrońca Skarżącego nie miał możliwości by porozumieć się ze Skarżącym bez udziału osób trzecich

  3. obrońca Skarżącego miał ograniczony dostęp do akt sprawy

  4. wyjaśnienia Skarżącego nie zostały utrwalone za pomocą protokołu do czego zobowiązują przepisy prawa

W tym miejscu warto wskazać na czym w ogóle polega rzetelny proces sądowy. Prawo to zostało zamieszczone w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Stoi ono na straży prawidłowego oraz sprawiedliwego procesu sądowego i jest uznawane za jedno z ważniejszych uprawnień każdego człowieka. Niestety jest również bardzo często naruszane przez Państwa – strony Konwencji.

Prawa do rzetelnego procesu ma różne oblicza, do których zaliczyć można m.in.:

  1. sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy

  2. rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie

  3. wydania wyroku przez niezawisły i bezstronny sąd

  4. jawności postępowania

  5. domniemania niewinności

  6. informacji o przyczynach skierowania przeciw niemu oskarżenia

  7. przygotowania się do obrony

  8. obrony, w tym również obrony z urzędu

  9. korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza.

Jak widać powyżej przeróżne sytuacje mogą wpłynąć na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego.

Stan faktyczny:

Z racji tego, że Skarżący w chwili wnoszenia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka był niepełnoletni, skargę w jego imieniu wnieśli jego rodzice. Więcej na temat reprezentacji Skarżącego przeczytasz tutaj: Obowiązek posiadania „statusu ofiary” w procedurze przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka.

Paweł Adamkiewicz był podejrzany o zabójstwo swojego kolegi z chóru parafialnego, którego ciało znaleziono w pobliżu miejsca zamieszkania Skarżącego. Podczas wielogodzinnego przesłuchania w dniu 4 grudnia 1997 r. Skarżący przyznał się do zarzucanego mu czynu oraz opisał przebieg zdarzeń. Relacja ta została utrwalona za pomocą sprawozdania sporządzonego przez Policjanta oraz nagrań na kasety video. Jeszcze tego samego dnia Skarżący został doprowadzony do sądu rodzinnego, który zdecydował o umieszczeniu go w schronisku dla nieletnich.

Rodzice Skarżącego natychmiast ustanowili adwokata, który niezwłocznie wystąpił o zgodę na widzenie ze Skarżącym oraz wgląd do akt. Wnioski, mimo iż były wielokrotnie ponawiane przez adwokata nie zostały uwzględnione przez sąd. Adwokat uzyskał zezwolenie na wgląd do akt sprawy dopiero po trzech miesiącach od wszczęcia sprawy, a zgodę na widzenie dopiero w dniu 15 czerwca 1998 r., czyli po ponad pół roku od wszczęcia postępowania. W tym czasie Skarżący był wielokrotnie przesłuchiwany bez obecności adwokata. Ostatecznie został uznany za winnego zabójstwa małoletniego i skazany na 6 lat w zakładzie poprawczym. Zarówno apelacja, jak i kasacja nie pomogły w wzruszeniu zapadłego wyroku. Wobec tego Skarżący zwrócił się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Zarzuty Skarżącego:

Skarżący zarzucił naruszenie art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, tj. naruszenie fundamentalnych zasad rzetelnego procesu tj.:

  1. naruszenie prawa do obrony przez brak możliwości kontaktu z adwokatem

  2. dopuszczenie dowodu z wyjaśnień złożonych na Policji mimo iż zostały utrwalone sprzecznie z obowiązującymi przepisami, ponieważ z przebiegu wyjaśnień nie sporządzono protokołu, lecz sprawozdanie (zgodnie z polskim prawem karnym sprawozdania i notatki służbowe nie mogą zastępować protokołów z wyjaśnień podejrzanego)

  3. naruszenie prawa do bezstronnego sądu, gdyż w składzie orzekającym zasiadał ten sam sędzia co w postępowaniu wyjaśniającym (co jest niedopuszczalne na gruncie obowiązujących przepisów).

Zgodnie z procedurą Europejski Trybunał Praw Człowieka zwrócił się do Rządu polskiego z prośbą o wydanie stanowiska.

Stanowisko Rządu:

Polski Rząd przyznał, że przesłuchanie małoletniego nastąpiło z naruszeniem przepisów oraz, że doszło częściowo do naruszenia prawa do obrony Skarżącego, jednak zdaniem Rządu powyższe uchybienia nie miały negatywnego wpływu na prawo do rzetelnego procesu Skarżącego.

Rozstrzygnięcie sprawy przez Europejski Trybunał Praw Człowieka:

Europejski Trybunał Praw Człowieka jednoznacznie opowiedział się za naruszeniem prawa do rzetelnego procesu sądowego przez Polskę. Trybunał wskazał, że prawo każdego oskarżonego do efektywnej obrony przez adwokata, w razie potrzeby ustanawianego z urzędu, figuruje pomiędzy fundamentalnymi elementami składowymi rzetelnego procesu. Wobec tego utrudnianie kontaktu obrońcy ze Skarżącym, uniemożliwianie porozumienia się w sposób poufny ze Skarżącym, odmowa wglądu do akt na początkowym etapie postępowania stanowiły naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego. Z tego względu uznał, że doszło do naruszenia art. 6 Konwencji oraz zasądził 10 tys. euro tytułem słusznego zadośćuczynienia na rzecz Skarżącego.

Jeżeli znajdujesz się w podobnej sytuacji, tzn. prowadzone przeciwko Tobie postępowanie naruszało gwarancje rzetelnego procesu sądowego, miałeś ograniczony kontakt z obrońcą, nie mogłeś się z nim porozumieć bez obecności innych osób, sędzia orzekający był stronniczy, Ty lub Twój obrońca mieliście ograniczony dostęp do akt, bądź wystąpiła jakakolwiek inna sytuacją, która Twoim zdaniem naruszyła Twoje prawa, to pamiętaj, że możesz zwrócić się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ze skargą na naruszenie Twoich praw. Dzięki temu masz szansę uzyskać słuszne zadośćuczynienie. Jeżeli sprawa zakończyła się niekorzystnym dla Ciebie wyrokiem, np. wieloletnim pozbawieniem wolności i wyrok nie został jeszcze wykonany będziesz mógł również ubiegać się o wznowienie postępowania przed sądem krajowym, nawet jeżeli było prawomocnie zakończone.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Monika Kołodziejczyk

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Adamkiewicz przeciwko Polsce jako przykład skargi na naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego

  1. admin pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


× 4 = 16

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>